تبلیغات
مصیبت امروز - تاریخچه اعتیاد،در ایران وجهان
مصیبت امروز

(مصرف مواد مخدر یعنی به گل نشستن کشتی زندگی زیبایتان)

تاریخچه اعتیاد در ایران و جهان

 

مساله مواد و مصرف آن تاریخچه ای طولانی دارد. مواد اعم از مواد مخدر و محرک مکرراً به عنوان شفابخش، مسکن، شادی آور و نیز مقدس مورد استفاده قرار گرفته است. از جمله می توان به اشعار کهن موجود اشاره کرد و از هوم در آیین زرتشت نام برد. سابقه آشنایی بشر با خشخاش به حدود هفت هزار سال قبل بازمی گردد. وجود لوحه های گلی باستانی از تمدن های آن زمان موید این امر است.همچنین استفاده غذایی و دارویی از انواع مواد مخدر در چین و هند و کشورهای دیگر در چند هزار سال پیش نیز مورد تایید قرار گرفته است. در ایران نیز حسن صباح مریدانی را برای از پا در آوردن دشمنان به کار گرفت. این امر با به دست آمدن نوشته هایی در تپه های الموت به اثبات رسید که این افراد با استفاده از اثرات مست کنندگی حشیش اعمال خارق العاده ای را انجام می داده اند. در ایران سوءمصرف مواد از سابقه ای طولانی برخوردار است. گیاهانی که افیون و حشیش از آنها به دست می آیند از گیاهان بومی این منطقه بوده و شاید بتوان گفت خواص خوراکی، دارویی و روان گردان آنها از چند هزار سال قبل توسط ساکنان فلات ایران شناخته شده بود. طبق نوشته هرودوت خواص روان گردان حشیش برای اقوام آریایی شناخته شده بود و آنان از این ماده در عزاداری های خود استفاده می کردند. خواص تریاک توسط پزشکان اسلامی مانند محمد زکریای رازی و ابوعلی سینا توصیف شده است. اما شواهد مربوط به سوءمصرف آن در موارد غیرپزشکی بسیار نادر است. ابوریحان بیرونی اولین دانشمند اسلامی است که به خاصیت اعتیادآور افیون اشاره کرده و پدیده «تحمل» را تشریح کرده است. در ایران تا قرن هجدهم و اوایل قرن نوزدهم کشت خشخاش و تولید تریاک به منظور مصرف داخلی بود اما از نیمه دوم قرن نوزدهم کشت تریاک به عنوان یک محصول ارزآور مورد توجه قرار گرفت. در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، ایران یکی از اعضای بسیار فعال تجارت جهانی تریاک محسوب و اقتصاد کشور به تولید و صدور تریاک وابسته شد .در سال 1920 میلادی اولین قانون رسمی ممنوعیت مصرف به نام «قانون تحدید تریاک» به تصویب رسید که طی آن در مدت 8 سال مصرف شیره ممنوع و استعمال تریاک تنها به منظور مصرف طبی مجاز شناخته شد. دولت برای مصرف مواد مالیات در نظر گرفت و برای معتادان کارت سهمیه صادر کرد. اما این اقدام منجر به کاهش مصرف مواد نشد بلکه قاچاق آن را رواج داد. در پی آن در سال 1301 قانون منع واردات مواد مخدر تصویب شد تا جایی که پس از تشکیل جامعه ملل، مساله تریاک مورد توجه جهانی قرار گرفت و ایران به عنوان یکی از تولیدکنندگان اصلی هدف برنامه کاهش تولید بود. شش سال بعد یعنی سال 1307 قانون جدید «انحصار دولتی تریاک» از تصویب گذشت که بر این اساس دولت ایران باید به تدریج اراضی زیر کشت خشخاش را کاهش دهد. به دنبال گسترش ابعاد مساله اعتیاد و ناچیز بودن عایدات حاصل از صدور تریاک برای دولت «قانون منع کشت خشخاش و استعمال تریاک» در سال 1334 تصویب و به اجرا گذاشته شد. با این اقدام قاچاق هروئین و مورفین به داخل کشور به صورت تجارت سودمندی درآمد و با تصویب قانون تشدید مجازات قاچاقچیان، زندان های کشور از قاچاقچیان و معتادان پر شد، اما بر تعداد معتادان و میزان قاچاق افزوده شد. به طوری که طی 6 سال (1344 - 1338) میزان تریاک و هروئین مکشوفه تقریباً به سه برابر رسید. با افزایش درآمد نفت در سال 1355 مساله درمان و بازپروری با استفاده از متادون مطرح شد. اما پس از پیروزی انقلاب مساله مواد به عنوان رفتاری ضدانقلابی و ترویج شده از سوی استعمارگران تلقی شده، مبارزه قهرآمیز با آن شروع و مساله درمان از دستور کار خارج شد. اردوگاه ها و مراکز بازپروری تحت نظارت کمیته انقلاب اسلامی تشکیل و معتادان به این مراکز هدایت شدند. البته ذکر این نکته ضروری است که با توجه به شرایط و تعداد افراد پذیرش شده، امکان انجام اقدامات علمی برای اصلاح و بازپروری معتادان حتی پس از تحویل به سازمان بهزیستی وجود نداشت. این در حالی بود که به رغم روند تشدید مجازات ها و مبارزه با عرضه، پر شدن زندان ها و انجام اعدام ها، نه تنها تعداد معتادان کاهش نیافت بلکه سیری صعودی به خود گرفت. اولین مراکز فعالیت علمی در زمینه کاهش تقاضا (کاهش مصرف، پیشگیری، درمان و بازتوانی) در سال 1375 تشکیل شد، این مراکز به صورت سرپایی و با نظارت بهزیستی شکل گرفت. در سال 79 مرکز اجتماع درمان مدار و برنامه های علمی آن به عنوان روش بازتوانی در مراکز بازپروری مورد استفاده قرار گرفت که نتایج اولیه آن مثبت بود.

 

مساله پیشگیری از سوءمصرف مواد، موضوعی بود که به سختی مورد توجه مسوولان و مردم قرار می گرفت، زیرا به دلیل گستردگی تعداد مخاطبان آن، نیاز به انجام اقدامات همگانی داشت و اقدامات هماهنگ مسوولان مختلف را طلب می کرد، علاوه براینکه انجام اقدامات درازمدت (که ذات فعالیت های پیشگیری است) برای مردم و مسوولان خوشایند نبود. اما فعالیت های آگاه سازی و اجرای طرح های جامع پیشگیری با مخاطب افراد سالم به تدریج رشد یافت به نحوی که لزوم انجام اقدامات مختلف کاهش تقاضا به مرور توانست بر تفکر یک جانبه مقابله با عرضه به صورت قهرآمیز به افراد معتاد غلبه کند.

 

 

گذر :

 

از جمعیت 70 میلیون نفری ایران، دو میلیون نفر به طور حرفه ای مواد مخدر مصرف می کنند. آمارهای رسمی حکایت از آن دارد که تعداد مصرف کنندگان تفننی موادمخدر نیز حدود 800 هزار نفر است. اما این تمام واقعیت نیست.بیشتر به یک شوخی شبیه است در واقع. در حالی که ما با کشوری مرز مشترک داریم که سالانه بیش از 6 هزار تن مواد مخدر تولید می کند و بیشتر تولید خود را به ایران سرازیر می کند و نیروی انتظامی کشور هم معترف است که در خوشبینانه ترین حالت فقط قادر به کشف 35 درصد از مواد مخدری است که وارد کشور می شود، گفته می شود که سالانه 90 هزار نفر به جمع معتادان کشور اضافه می شود. آمار رسمی هیچ گاه به واقعیت نزدیک نیست حتی وجه مشترک هم ندارد. تعداد معتادان تفننی توسط کدام نهاد برآورد شده است؟ چه زمانی تحقیق کردیم که چه تعداد از این جوانانی که به ظاهر سیگار لای انگشت دارند مشغول کشیدن گرس یا حشیش هستند؟ لحظه ای فکر کنیم. آیا آن فردی که «فعلاً» دو بار یا سه بار یا پنج بار در هفته مواد مخدر - از هر نوع- مصرف می کند آنقدر ساده لوح است که خود را معرفی کند؟ او در چنین شرایطی حتی به فکر ترک هم نیست. چون اصلاً خود را معتاد نمی داند. در حالی که تمامی کارشناسان اعتیاد می گویند - و درست هم می گویند- که نهایت و پایان راه تمام معتادان تفننی هم به اعتیاد حرفه ای ختم می شود. و اتفاقاً مشکل اصلی با همین گروهی است که پایان راه را نمی بینند. خوشبینانه گمان می برند که می توانند سال های طولانی با همین وضعیت، ناخنکی به مواد مخدر بزنند و تفریحی، نشئگی را تجربه کنند، مجاب کردن این گروه چقدر توانفرساست.

 

 

 تاریخچه مواد مخدر در جهان :

 

مواد مخدر( اپیوئید ها ) سابقه ای طولانی دارد . در طول تاریخ  انسان از مواد مخدر زمانی به عنوان دارو جهت التیام درد ها استفاده می كرده است و زمانی هم برای ایجاد لذت و و یا فرار از نارحتی ها و همچنین  در جشنها و مراسم  مذهبی و گاهی توسط جادوگران مورد استفاده قرار می گرفته است . با بررسی آثارمكتوب و لوحه های گلی كه از سومریان باقی مانده است چنین استنباط میشود كه سومریان  اولین كسانی بودند كه تریاك را كشف كردند و علاوه بر اینكه از آن به عنوان یك داروی مسكن استفاده میكردند  تدریجاً به عنوان یك مكیف و مخدر نیز مورد استفاده قرار گرفت و نام گیاه شادی بخش نیز بر آن نهادند . علاوه بر سومر اقوام آشور مصر یونان و رم نیز تریاك را میشناختند و از آن استفاده می كردند . یونانیها تریاك را ا’پیوم نامیده و اطبا ء بزرگی نظیر سقراط تركیباتی از تریاك را برای بیماریهای مختلف جسمی و روانی تجویز میكردند. سابقه استفاده از مواد مخدر همانطوریكه اشاره شد بیشتر جنبه مصرف طبی داشت و فقط به دستور اطباء مصرف می شد . در آن زمان اعتیاد ابعاد وسیعی نداشت و بصورت مسایل اجتماعی و سیاسی بروز كرده و ابعاد سیاسی و بین المللی به خود گرفته است . با شروع انقلاب صنعتی (اواخر قرن 17 و اوایل قرن 18 ) وبسط تجارت و ارتباط و از همه مهممتر نیاز صنایع نو پا انقلاب صنعتی به سرمایه روند جدیدی در مسایل مختلف جهانی آغاز شد. در این میان تریاك نیز نقش تازی ای پیدا كرد. این ماده در كنار سایر ترفندهای استعماری به عنوان وسیله یرای جذب سرمایهد كشورهای جهان سوم اضمحلال نیروهای انسانی و نابودی فرهنگ و اقتصاد ملی كشورها مورد مبادله كلان قرار گرفت .

 

عملكرد كمپانی هند شرقی در كشورهای آسیایی بخصوص در چین یك نمونه عینی است . با ظهور امقلاب صنعتی در انگلستان این كشور به منظور سرمایه گذاری صنعتی خربد مواد اولیه و خام صنایع و ادویه جات موجود در كشورهای آسایی شرقی نیاز شدید به سرمایه پیدا كرد اما به دلیل ضعف مالی بخصوص كمبود طلا و نقره كافی در این كشور توجهش را به دیگركشورهاخصوصا كشورهای مستمره متمركز نموده و برای نیل به اهداف خود به ترفند های متعددی دست یازید . یكی از این شگردها توسل به تجارت تریاك در آسیای شرقیبود،این كمپانی با در دست گرفتن تجارت تریاك در آسیای شرقی  بخصوص در كشور چین ، طی سالیان دراز تجارت  سود برد و بسیاری از مردم این كشور را به دام اعتیاد كشاند. دولت چین كه از شیوع تریاك و خروج سرمایه وحشت زده شده بود به مقابله با این كمپانی برخاست و تقاضای منع تجارت تریاك را از مكپانی مزبور نمود . اما این كمپانی به خواست دولت چین توجهی ننموده وبر عمل خود اصرا ورزید .  به همین دلیل دولت چین مجبور به مصادره تریاكهای این كمپانی شد كه نیروهای نظامی بریتانیا به پشتیبانی از كمپانی هند شرقی وارد مبارزه شدند وطی دو جنگ به نام جنگهای تریاك شكست  سختی بر نیروهای نظامی چین وارد نمودند و نهایتا علاوه بر خسارت موفق شدند از چندین بندر چین برای حمل و نقل و توزیع تریاك استفاده نمایند. به این ترتیب كشورچین طی سالیان دراز در اسارت مواد مخدر و اعتیاد قرار گرفت . اینگونه عملكرد استعماری درسطح جهانی برای گسترش مواد مخدر و نتایج مخرب حاصل از آن سبب شد تا درون كشورها قیامها و اقداماتی قانونی علیه مواد مخدر و سوء استعمال آن انجام شود . از طرفی به واسطه بین المللی و جهانی شدن این معضل اجتماعی زنگ خطر به صدا در آمده ، انگیزه همكاری كشورهای جهانی را علیه مواد مخدر بر انگیخته و موجب برگزاری كنفرانس ها ، عقد قراردادهای دوجانبه و چند جانبه و تشكیل كنفوانسیونهای جهانی گردید.

 

تاریخچه مواد مخدر و اعتیاد در ایران

 

به شهادت تاریخ پایه گذاری و رواج دهنده مواد مخدر درایران عوامل انگلستان بودندكه در عصر صفویه شیوه كشت خشخاش و استفاده از تریاك را رواج دادند به نحوی كه ابتدا به دربار صفویه راه یافته و بعد از آلوده كردن شاهان و شاهزادگان و درباریان صفوی و ... به درون مردم سرایت كرده است. به نحوی كه گسترش تریاك به قدری وسیع و سریع بود كه بعد از گذشت زمانی كوتاه تیدیل به اپیدمی شده و درون قهوخانه ها به صورت رسمی به عنوان تفنن استعمال می گشت . نكته قابل توجه اینكه در دروان صفویه مصرف تریاك به صورت خوردن حب و یا شربتهای مخصوص به نام كوكنار(جوشانده خشخاش ) معمول بوده و از كشیدن تریاك ذكری به میان نیامده است . طبق نقل سیاحان و مورخان شاه طهماسب صفوی و شاه عباس كه تا اندازه ای به مضار این مواد پی برده بودند دستورات ، قوانین و مجازاتهایی را جهت منع مصرف مواد مخدر وضع كردند ولی در این امر موفقیت چندانی نیافتند. در زمان حكومت قاجار با حیله انگلیسها، بسیاری از مزارع كشت گندم و دیگر محصولات مفید زراعی به كشت خشخاش اختصاص داده شد و خرید و فروش مواد مخدر رواج یافت به نحویكه روز به روز در آمد شاهان و درباریان وقت از داد و ستد تریاك افزایش یافت و اساس خرید و فروش آن انحصار دولت درآمد.از  آنجا كه صدور مواد مخدر از خاور دور به نقاط مختلف جهان نیز بایستی از ایران و تركیه صورت می گرفت لذا در كسترش اعتیاد در مناطق نیز اهتمام وافر به عمل آمد. در این میان ناآگاهی و كمبود رشد فرهنگی جامعه نیز عامل موثری در جهت بهره برداری استعمارگران برای گسترش كشت خشخاش و اعتیاد به تریاك گردید بطوریكه پزشكان انگلیسی و حكیم باشی های - وابسته تریاك را بعنوان داروی موثر برای درمان بیماریهای مختلف همچون سردرد ، دندان درد ، گوش درد و... معرفی و تجویز میكردند وچندی نگذشت كه مواد مخدر بصورت خانگی در هر خانه و كاشانه راه یافت . گردانندگان این تجارت خانمانسوز به منظور كسب منافع افزونتر و آلودساختن بیشتر جامعه با تصویب قوانین مختلف به تشویق و ترغیب مردم و استعمال تریاك پرداختند و برای مصرف هر چه بیشتر آن جوایز تعیین كردند. طوریكه در دوازهم ربیع الاول 1329 هجری قمری دولت وقت قانونی را جهت رشد و گسترش و تشویق كشت و فروش تریاك و مصرف آن تدوین كرد . ماده دوم این قانون ،آشكارا را مردم به تریاك كشی دعوت میكرد و بیان می داشت :

 

(( سوخته تریاك را دولت به قیمت مناسبی از دودكنندگان می خرد و برای هر مثقال سوخته سه عباسید حق الزحمه داده میشود.))

 

به بهانه افزایش درآمد كشور ، هر روز برشمار معتادان اضافه گردید و اداره انحصارات تشكیل شد و در سراسر ایران شعبانی دایر كرد و هر كجا كه شعبه ای نداشت ، پاسگاها انتضامی چنین وظیفه را عهدهدار شدند. بدین ترتیب روز به روز مساله كشت خشحاش و اعتیاد مردم به تریاك ، گسترش بیشتری یافت و در حكومت پهلوی به اوج خود رسید ، بنحوی كه خاندان آمریكایی شاه ، خود رهبری قاچاق مواد مخدر و اشاعه آن را در سطح جامعه به عهده گرفتند . به موجب شواهد و مدارك دفتر مبارزه با مواد مخدر سازمان ملل متحد (در اوائل دهه 1960 )، خاندان پهلوی فعالیت های مربوط به قاچاق مواد مخدر را در ابعاد وسیع و همراه با سرمایه گذاری های چند صد میلیون دلاری و در پناه سرنیزه و خفتقان رژیم انجام میدادند . میلیاردها دلار تریاك از طریق افغانستان و تركیه خریداری شد كه قسمتی از آن بطور خام در بازار داخلی ایران به فروش رسید و قسمت دیگری در لابراتوارهای مخفی در تهران به هرویین تبدیل شده و علاوه بر عرصه در بازار داخلی ، در خط توزیع شبكه بین المللی قرار گرفته و به اروپا و آمریكا نیز قاچاق می شد. در طول این مدت ، برای خاموش ساختن اعتراضات مردم ، گاهی سختگیری ها و محدودیت های ظاهری و ممنوعیت هایی نیز اعمال می شد كه در حقیقت نوعی تصفیه رقبای رژیم ، در امر مواد مخدر به حساب می آمد. در همین زمینه ، تبلیغات مفصل و گسترده ایی نیز نیز از سوی رژیم و مستكبران جهانی در ارتباط با اقدامات بین المللی مبارزه با مواد مخدر صورت گرفت و كنگرههای بین المللی ، متعددی در مورد اعتیاد بر پا شد و متجاوزان از 30 عهد نامه بین المللی مبنی بر محدودیت تولید ، ساخت ، كشت ، تجارت و مصرف مواد طبی و شیمیای و مواد مخدر منعقد گشت . پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران ، استعمارگران كه دست خود را كوتاه می دیدند برای نابودی انقلاب یا كنترل آن ، اشاعه بیشتر مواد مخدر را به عنران یكی از حربه های اساسی بكار گرفتند .  

لذا با درك صحیح از این معضل ، مسولین دولتی اقدام اولیه و مطالعات نخست را در سطح كشور آغاز نمودند . شورای انقلاب در تاریخ 19/3/59 با تصویب تشدید مجازات مرتكین جرائم مواد مخدر و اقدامات  تامینی و درمانی ، كه تا آن زمان قویترین قانون در نوع خود بود ، فصلی نو در مبارزه با این معضل گشود . در سالهای اخیر نیز نگاه قهری صرف در مبارزه با مواد مخدر و مصرف آن عوض شده و علاوه بر مبارزه جدی و بی امان با قاچاقچیان مواد مخدر ، به افراد مبتلا به سوء مصرف مواد اپیوئیدی به عنوان بیماران و افرادی كه دارای اختلال هستند نگاه میشود و سعی براین است تا با ایجاد این نگرش ضمن تحت پوشش قرارد ادن افراد معتاد در خدمات بهداشتی درمانی نسبت به توسعه و فرهنگ سازی در جامعه در راستای افزایش آگاهی عمومی بویژه جوانان و گروههای مختلف مردم عمدة فعالیتها را در سه بخش كاهش عرضه ، كاهش تقاضا و كاهش آسیب متمركز نمایند .



فهرست وبلاگ
آرشیو
نویسندگان
پیوندها
صفحات جانبی
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
جستجو
آخرین پستها
border="0" ALT="Google" align="absmiddle">