تبلیغات
مصیبت امروز - بررسی نقش خانواده در گرایش به اعتیاد جوانان
مصیبت امروز

(مصرف مواد مخدر یعنی به گل نشستن کشتی زندگی زیبایتان)

(( بررسی نقش خانواده در گرایش به اعتیاد جوانان ))

اعتیاد به مواد مخدر پدیده ای است که از زمان های دور در جوامع بشری وجود داشته ودر حال حاضر به موازات پیشرفتهای علمی و افزایش غیر قابل تردید سطح شعور دانش و آگاهی مردم همچنان درحال گسترش است.

توسعه زندگی شهری فراوانی مشکلات اقتصادی ، اجتماعی و جوان بودن در صد بالایی از جمعیت جامعه ایران باعث افزایش کمی و کیفی آسیب های اجتماعی گوناگون شد . و زمینه منابعی برای ابتلاء به انواع آسیبها خصوصآ اعتیاد را برای جامعه جوان کشور فراهم آورده است .

لذا اکثر قربانیان پدیده شوم اعتیاد ، جوانان یک جامعه بوده که سرمایه های اساسی پیشرفت و توسعه آن جامعه هستند و مهمترین وظیفه  و مسئولیت پرورش این جوانان و فراهم نمودن زمینه های ترقی و تعالی آ نها بر عهده خانواده می باشد 0

نقش خانواده به عنوان یکی از عوامل اجتماعی مؤثر در تکوین شخصیت و تربیت جوانان کارآمد و پر نشاط مهم و حیاتی است0

در مثلث ((فقر، جهل، اعتیاد))  جهل نقش مهمی را ایفا می کندکه آموزش و ارتقای فرهنگ در درون و بیرون خانواده قادر است جلوی

رشد و گسترش اعتیاد را بگیرد و خانواده های آگاه و با اعتقاد می توانند این بیماری را در همان مراحل نخست تشخیص داد، و با آن بر خوردی اصولی به عمل آورند.

مسائل اعتقادی از طریق ایجاد ارزشها و ضد ارزشها می توانند به اعتیاد کرامت بخشند یا از زشتی آن بکاهند واقعیت این است اگر اعتیاد در خانواده ای ریشه دوانیده باشد و کاری زشت قلمداد نشود ، محال است بتوان آنرا در آن خانواده درمان نمود.

همین حقیقت را می توان در سطح شهر یا کشور نیز دید. اگر در جامعه ای روحیه انقلابی وجود داشته باشد و اعتقادات مردم نیرومند و ایمانشان به آینده قوی باشد ، اعتیاد در چنین جامعه ای کمتر گسترش خواهد یافت.

از علل دیگر : بیکاری ، عدم وجود تفریحات سالم و عدم وجود امکانات آموزشی ، پرورشی ،ورزشی و از همه مهمتر عدم وجود عشق در جامعه ، جوانان را به خصوص دراجتماعات کوچکتر و مناطق محروم تر، هرچه بیشتر به سمت تفریحات ممنوع سوق داده و بر جذابیت مواد مخدر خواهد افزود با گفتن این حرفها مسئولیت خطیری متوجه خانواده ها می شود ، جامعه هم برای رفع این معضلات باید تدابیری به کار برد مثل سینما ، تئاتر ، ورزشگاه ،کتابخانه ی عمومی ، مراکز علمی ، هنری ،موزه و بسیاری مراکز دیگر می توانند اوقات فراغت جوانان را پر کرد و به آنان انگیزه و آموزش دهند بدین ترتیب گرایش به اعتیاد و سایر تفریحات نا سالم کمتر خواهد شد.

پس برای مبارزه با این بلای خانمانسوز هم خانواده و هم جامعه و هم خود فرد معتاد باید چالش داشته باشند و این سه گزینه در تعامل با یکدیگر می توانند به این معضل فائق شوند .

اعتیاد به مواد مخدر یک عارضه آسیب اجتماعی تلقی می شود قشر جوان به عنوان یکی از اقشار آسیب پذیر جامعه در معرض ابتلاء به این عارضه هستند و یا به نوعی دچار آن شده اند .

جوانان و نوجوانی که دچار این بلای اجتماعی می شوند و در اکثر موارد فرصتهای جبران ناپذیری را از حیث تحصیل و کار از دست می دهند و با توجه به پذیرفته نشدن آنها در طبقه مشارکتهای اجتماعی به قشری مطرود تبدیل می شوند که به نوبه خود مسئله را برای نسل بعدی خود تشدید می کنند و باعث آسیبهای جبران نا پذیر می شوند .

بنابراین به منظور پیشگیری و درمان مبتلایان به اعتیاد خصوصاً در قشر جوان بررسی نقش خانواده که نهاد تربیتی و نظارتی مهمی در جامعه می باشد ضروری می نماید.

در خصوص علل رفتار انسان نظریات مختلفی وجود دارد از میان دیدگاههای مختلف در مورد علل رفتار انسان دیدگاهی که آنان را ذاتاً نه بد  و نه خوب می داند به نقش تربیت و یادگیری اجتماعی در بروز رفتار های اینان اشاره می کند .

این دیدگاه از نظریات جان لاک فیلسوف انگلیسی نشات گرفته که در مورد انسان عبارت ((لوح سفید)) را مطرح می کند . بدین معنی که ضمیر انسان در بدو تولد مانند لوحی ننوشته و سفید است و آن چه را که بدان نقش می بندد ، حاصل کوششهای جامعه ومحیط در نقش زدن بر آن لوح است . بنابراین نظریه کودک در بدو تولد عاری از هر گونه ارزش و رفتار اخلاقی است . والدین و اجتماع با استفاده از تشویق برای رفتارهای مورد قبول و تنبیه برای رفتارهای خارج از هنجار های اجتماعی به شخص  می فهمانند رفتار هنجار چیست یا نابهنجار کدام است.

اگر تمامی نظریات اسلامی یا مکتبهای گوناگون سایر دانشمندان را بررسی کنید در پایان خواهید فهمید خانواده به عنوان اولین و بادوامترین عاملی است که در شکل گیری و رشد شخصیت افراد تاثیر می نماید و فرد خصوصیات خود را چه از طریق فرهنگی یا ژنتیکی از والدین خود به ارث می برد.

برای این منظور نباید موقعیت اجتماعی خانواده و وضع اقتصادی آنان وعقاید و رفتار و آداب و رسوم وآرزو های والدین درسطح تربیت آنها در طرز رفتار کودکان فراموش کرد.

از جمله عوامل دیگر در زمینه نقش تربیتی خانواده در بروز هر گونه رفتار سبکهای تربیتی والدین می باشد که به سه صورت دموکراتیک ، سهل گیر ، دیکتاتوری بیان شده اند.

سبک دموکراتیک بدین شکل است که تمام افراد خانواده قابل احترام هستند و اعضای خانواده صلاحیت اظهار نظر درباره ی مسائل و مشکلات مربوط به خود را دارند و در کلیه شئون زندگی روش عقلانی نفوذ دارد و همکاری اساس زندگی و فعالیت این خانواده را تشکیل می دهد.

ثمره این شیوه رفتار تربیتی در خانواده این است که فرزند از اعمال ناشایست نه به خاطر ترس یا بی مهری یا تنبیه و سرزنش پدر و مادر است بلکه در سایه راهنمایی والدین فرد متوجه آثار و اعمال نا شایست می شود و شخصاً اعمال و رفتارخود را کنترل می نماید.

سبک تربیت سهل گیر :

آزادی بی حد و مرز در این خانواده ها حکم فرماست و کنترلی روی رفتار های فرد نیست و هرج و مرج و بی نظمی بر روابط خانواده حاکم است. در نتیجه چون کسی با کسی کاری ندارد افراد تربیت شده در این خانواده ها کاملا بی بندو بار و لا ابالی و سهل انگار هستند.

سبک تربیتی دیکتاتوری :

افراد تربیت شده در این خانواده چون از همان ابتدا تحت سلطه یک نفر هستند و اوست که حرف آخر را می زند و قدرت اظهار نظر را از تمامی افراد می گیرد و همه تحت سلطه و فرمان او هستند لذا این افراد اغلب در مقابل دیگران حالت خصومت و دشمنی به خود می گیرند و به دیگران آزار می رسانند و در زمینه عاطفی و اجتماعی رشد کافی ندارند و در مراحل مختلف زندگی از ضعف و بی لیاقتی خود رنج می برند .

وضعیت طبقاتی اجتماع نیز در رفتار فرد تاثیر دارد این طبقات تحت تاثیر وضع اقتصادی شغل و حرفه ، سطح تربیت ، سوابق خانوادگی و بستگی به گروههای مختلف اجتماعی شکل خاصی پیدا کند.

طبقات جامعه به  3 دسته تقسیم می شوند:

طبقه اول: افرادی هستند که از خانواده قدیمی و ثروت موروثی دارند.

طبقه دوم: طبقه متوسط جامعه هستند که از اعضای فعال در سازمانهای اجتماعی و صاحب حرفه و شغل معینی هستند و از طبقه اول در آمد کمتری دارند به تعلیم و تربیت معتقدند و خانواده های آنها از ثبات بیشتری بر خوردار است.

طبقه سوم: نسبت دو طبقه فوقانی مشکلات عدیده ای دارند طلاق و جدایی در این گروه زیاد است . برای تعلیم و تربیت کودکان ارزش قائل نیستند و چون در آمدی آن چنانی ندارند فرزندان خود را از ابتدای دوره بلوغ وادار به کار کردن می کنند در نتیجه تحصیل را رها می کنند و والدین نقشه و هدفی برای تربیت آنان ندارند.

زمینه خانوادگی- فقرمادی خانواده- رفاه اقتصادی خانواده از دیگر زمینه های عوامل خانوادگی اعتیاد به شمار می روند.

افرادی که در خانواده های معتاد متولد می شوند و پرورش می یابند تکرار مصرف اعضای دیگر برایشان عادی شده و ترس از تجربه مصرف از آنان دور می شود و این عادی شدن مصرف مواد در گرایش به مصرف دیگر اعضا خانواده کمک می کنند.

فقر مادی خانواده :  بیشترین معتادان هر جامعه را افراد فقیر که در محله های شلوغ و پر جمعیت شهری زندگی میکند تشکیل می دهد افراد فقیر به جهت فرار از ناراحتی های ناشی از فقر و هم به دلیل درآمد ناشی از توزیع به طرف اعتیاد کشیده می شوند .

رفاه اقتصادی خانواده :  در این گروه خانواده ها به علت تضعیف روابط اجتماعی فرد آمادگی ابتلا پیدا میکند.

نتیجه گیری : همانطوری که گفته شد خانواده نقش بسیار مهمی در ابتلای جوانان به اعتیاد ایفا میکند وضعیت اقتصادی و اجتماعی خانواده ( میزان درآمد والدین ، محل سکونت ، …) عامل بسیارمهمی در گرفتاری جوانان به این معضل به شمار آید.

شیوه های تربیتی والدین و میزان نظارت آنان بر عملکرد فرزندان اهرم باز دارنده خوبی برای جلوگیری از ابتلای جوانان به اعتیاد باشد.، و هر چه اصول تربیتی خانواده و میزان نظارت والدین در خانواده بیشتر باشد ، همان نسبت میزان ابتلا کمتر خواهد بود.

یکی دیگر از عوامل بسیار مهمی که در گرفتاری جوانان نقش بسیار مهمی دارد حاشیه نشینی و قرار گرفتن محل سکونت خانواده در پایین شهر و درآمد کم خانواده درپایین شهر و تعارض فرهنگهای مختلف بین خانواده ها که هر کدام از شهر و محل دیگری معمولا درپایین شهردور هم گرد می آیند می باشد و از عوامل دیگر معمولاً افراد این مناطق تک سرپرست می باشند و از جمله علل دیگر کم سوادی والدین و فقر از دیگر معضلات حاشیه نشینی و مؤثر در اعتیاد جوانان می باشد.

پس خانواده هایی که سرپرست آنها در مشاغل دولتی مشغول بوده و جز طبقه دوم اجتماع  هستند فرزندان آنها به مراتب کمتر از فرزندان افرادی که به مشاغل آزاد (کارگران نیمه ماهر) با درآمد کم که جز طبقه سوم اجتماع هستند به اعتیاد دچار می شوند.

                                                                       دكتر شهرام طایفه

                        اداره بهداشت ودرمان اداره كل زندانهای استان آ ذربایجانغربی

 



فهرست وبلاگ
آرشیو
نویسندگان
پیوندها
صفحات جانبی
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
جستجو
آخرین پستها
border="0" ALT="Google" align="absmiddle">